Beste voetbalboeken voor de jeugd bieden actie en avontuur

De populairste en bekendste series met kinderboeken over voetbal zijn ‘De wilde voetbalbende’ van Joachim Masannek, De Voetbalgoden’ van Gerard van Gemert, ‘Koen Kampioen’ van Fred Diks. Deze series geven jonge voetballiefhebbers waar ze van houden: actie, competitie, spanning en kameraadschap. Jongetjes vooral want veel meisjes lezen volgens onderzoek van Sardes liever over dieren en vriendschap.

Koen Kampioen (2003 to 2023), leeftijd: 7 jaar en ouder of 9 jaar en ouder

Profvoetballers lezen hun kinderen graag voor uit de Koen Kampioen boeken van Fred Diks. Sinds het verschijnen van het eerste deel Koen Kampioen krijgt een hond zijn er in de serie intussen al 35 exemplaren verschenen en er zijn er meer dan 800 duizend boeken verkocht. 

Zo lazen Rafael van der Vaart en Wesley Sneijder hun zoontjes Jessey en Damian voor uit de Koen Kampioen-boeken. Voordat hij begon met schrijven , twintig jaar geleden, was Diks leraar op een basisschool. Hij begon met schrijven, omdat hij ontdekte dat zijn voetbalverhalen in de smaak vielen. 

Arjen Robben is fan van voetbalserie Koen Kampioen

Ook Arjen Robben is een fan van deze serie voetbalboeken voor de jeugd. Dat is niet zo gek want Diks maakt Robben wereldkampioen een van zijn boeken, iets wat Robben in werkelijkheid nooit is gelukt. Na de verloren finale van 2010 moest Robben zich op het WK in Brazilië, dat volgde in 2014 moest Robben zich tevreden stellen met een derde plaats voor het Nederlands elftal. Wereldkampioen dat wordt hij alleen in een kinderboek dat uitkwam kort voor dit WK: ‘Arjen Robben en het magische schot in Rio’. Naast de inspiratie was het schrijven van de eerste zin de belangrijkste bijdrage aan het derde van een reeks van drie kinderboeken die sportjournalist Fred Diks samenstelde over Arjen Robben. Hij kreeg daarbij de hulp van honderden Groningse basisschoolleerlingen die hun fantasie in de vrije loop lieten. Het tweede deel in de reeks begint met een magisch schot dat Robben voelt aankomen, die jaar nadat ‘de teen’ van Spanje-doelman Ike Casillas zijn winnende goal in de weg zat. Alleen in een kinderboek kreeg de oud-speler van FC Groningen de kans om in een nieuwe WK-finale alsnog de winnende te scoren. 

De AFC-ers, J.B. Schuil (1915), vanaf 9 jaar 

In vergelijking met de Koen Kampioen-boeken is het taalgebruik van J.B. Schuil in dit kinderboek uit 1915 is soms wat oubollig. In de verzonnen wedstrijdverslagen van Schuil lees je zinnen als: ‘Hèèèè!… Wat eeuwig jammer, juist tegen de bovenlat!’ Of: ‘De keeper slaat met z’n handen in de lucht… heeft het nakijken!’ 

Eddy Lomans, de hoofdpersoon in dit boek speelt als jochie bij AFC en is daar meestal de beste van het veld. ‘De kleine goalgetter was onmiddellijk bij het heele publiek populair: zoo’n jongen voetballer hadden ze nog nooit op het veld gezien. De menschen op de tribune hadden dadelijk plezier in dien kittigen, vluggen links-binnen.’

Eddy is klein van stuk en niet sterk, maar technisch heel handig. En natuurlijk, zoals het hoort in een jongensboek, in de laatste wedstrijd van het seizoen wordt Eddy op het nippertje kampioen. Het meisje Kitty op wie Eddy verliefd is kijkt juichend toe vanaf de tribune. Eerder heeft Eddy’s beste vriend Keesje Kitty en Eddy gered uit een wak waar ze tijdens het schaatsen in zijn beland. Het kampioenschap is mooi, maar voro Eddy telt vooral zijn meisje: ‘Hij zag alleen maar Kitty en hij zwaaide uitgelaten van vreugde met beide armen in de lucht’. 

De Zolderkampioen, Maarten Kuiper (2022), vanaf 9 jaar

Voetballen, dat mag niet, vinden de ouders van hoofdpersoon Ramo in dit spannende humoristische leesboek voor voetballiefhebbers vanaf een jaar of negen. Zij spelen liever golf, of ze gaan op dansles. Dat is beter voor je toekomst zegt zijn vader. 

Maar natuurlijk kruipt het bloed waar het niet gaan kan. Ramo ontmoet in Dalfzand de wereldberoemde speler Vinci di Balles die uit zijn dure hotel is weggevlucht, omdat hij geen zin meer heeft om te voetballen. Op de zolderkamer van Ramo mag hij zich verstoppen. Hoe zal dat aflopen? 

‘Voetbalgoden’, Gerard van Gemert (2007 tot 2023). Voor 9 jaar en ouder 

Toen Gerard van Gemert met zijn dochters wedde dat hij ook best kinderboeken kon schrijven, leek het er aanvankelijk op dat hij zou verliezen. Meisjesboeken waren niet zijn ding, maar toen Van Gemert over voetbal begon te schrijven raakte hij beter op dreef. Aanvankelijk was er geen uitgever die trek had om het eerste deel van zijn serie ‘Voetbalgoden’ uit te geven, maar uiteindelijk was de Belgische uitgeverij Clavis daar toch toe bereid. 

Voetbalboeken schrijven voor de jeugd in plaats van profcarrière

Van Gemert besloot voetbalboeken voor de jeugd te gaan schrijven, omdat het hem zelf niet was gelukt prof te worden. In de Voetbalgoden-reeks wordt de wereld van het profvoetbal bewust geromantiseerd, want beroepsvoetballer worden dat is voor veel kinderen toch het mooiste wat er bestaat. 

Van Gemerts verhalen staan boordevol actie, binnen en buiten het voetbalveld, maar hun verliefdheid op meisjes komt ook aan bod. De gesprekken tussen hoofdpersoon Stijn en zijn vriendjes gaan over het algemeen over voetbal: over hun favoriete voetbalclub Kick ’69 bijvoorbeeld of over de club waar ze zelf spelen: FC Rapitas. 

Voor veel van zijn verhalen uit dingen die hij zelf ook heeft meegemaakt. Zo valt hoofdpersoon Stijn in het eerste deel ‘Gevecht om de cup’ op een zeker moment achterover in een sloot die blijkbaar te breed is om overheen te springen. 

‘Als we nu die brede sloot nemen, dan snijden we een stukje af’, oppert Stijns vriendje Storm als de voetbalmaten te laat dreigen te komen voor een voetbalafspraakje. Stijn durft eigenlijk niet, maar heeft uiteindelijk toe. 

‘Kom op Stijn’, moedigt Storm hem aan.’Stijn nam een aanloop en zette zich af. De spieren in zijn benen voelden aan als pap. Zwevend in de lucht merkte hij dat hij niet genoeg snelheid had. Hij gooide zijn benen naar voren om toch op de kant te komen. Dat lukte net, maar doordat hij zijn benen te ver naar voren had geduwd verloor hij zijn evenwicht. Met een plons belandde Stijn in het water. Dat soort dingen gebeurde Van Gemert zelf ook toen hij klein was. 

Van Gemert schreef ook andere voetbalboeken voor de jeugd

Van de kinderboekenreeks Voetbalgoden zijn intussen 20 delen verschenen en van de verschillende delen bij elkaar zijn tienduizenden exemplaren verkocht. Het eerste deel ‘Gevecht om de cup’ is in 2023 opnieuw uitgegeven. 

Behalve over voetbal schreef Van Gemert ook een reeks over de hockeyende tweeling Zahra en Nikki en over de ’Allsports Academie’ waarin allerlei verschillende sporten aan bod komen. De boekenreeks Kief de Goaltjesdief van Van Gemert is bedoeld voor jongere lezers, van zeven jaar en ouder. Andere voetbalboekenseries van Van Gemert zijn de serie FC de Maradonna’s en het boek Ademloos over vluchtelingen en voetbal. 

Chaos United, Gerard van Gemert & Rudi Jonker (2019), Leeftijd 9 tot 12 jaar

Naast zijn populaire boeken voor kinderen over voetbal publiceerde Van Gemert samen met Rudi Jonker een graphic novel, een stripboek voor kinderen van negen jaar en ouder. Het boek vertelt het verhaal van het jongetje Milan dat een eigen voetbalteam begint temidden van de hoge flats waar hij woont. Dat valt niet mee want het voetbalveld moet komen op een stukje grond langs een stinkende sloot waar mensen hun hond uitlaten. Maar Milan houdt vol. Zijn club Chaos United moet een internationaal topteam worden. 

Haaland, Matt en Tom Oldfield (2021) schrijven voetbalboeken voor jeugd vanaf 9 jaar

De Koen Kampioen-boeken van Fred Diks zijn fictie, maar er bestaan ook tal van voetbalboeken voor de jeugd waarin het leven van echte voetballers wordt beschreven. Het leven van Erling Haaland bijvoorbeeld. De Noor is is streberig, kijkt vaak boos en zoekt graag de confrontatie. Die karaktertrekken heeft hij misschien van zijn vader, Alf Inge Håland, 34-voudig Noors international. Hij speelde voor Leeds en Manchester City in de Premier League. In Haaland, een Engelstalig boek voor kinderen vanaf negen jaar, beschrijven Matt en Tom Oldfield hoe Erling en zijn broer Astor staan te juichen als ze van hun vader een Manchester City T-shirt cadeau krijgen. Het hangt ver over hun knieën. Een kleine twintig jaar later maakte Erling de cirkel rond. Net als zijn vader tekende hij een contract bij Manchester City. Hij gaat er een salaris van 500.000 pond per jaar verdienen, omgerekend 600.000 euro. Manchester City betaalde Leeds 2,5 miljoen pond voor Alf Inge Håland. Met een transfersom van 51 miljoen pond is zijn zoon dik twintig keer duurder. Ook qua doelpunten is Erling zijn vader in no time voorbij. Papa Alfie scoorde in totaal achttien keer in de drie seizoenen dat hij uitkwam voor Manchester City. Ook over het leven van Lionel Messi schreven Matt en Tom Oldfield een kinderboek.